Publikacje
Publikacje i artykuły naszego zespołu.
Michał Nowacki

Planowane zmiany w podatkach dochodowych

W dniu 11 września 2015 r. Sejm uchwalił rządowy projekt ustawy mającej na celu wprowadzenie zmian w przepisach dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) oraz podatku dochodowego od osób prawnych (CIT). Projekt aktualnie czeka na podpis Prezydenta.

Zmiany regulacji dotyczących opodatkowania dywidend (CIT)

Od 1 stycznia 2016 r. wprowadzona zostanie wspólna dla wszystkich państw członkowskich klauzula zapobiegająca nadużyciom w zakresie korzystania ze zwolnień od wypłacanych dywidend na podstawie dyrektywy 2011/96/UE (Dyrektywa Parent Subsidiary). Celem implementowanych przepisów jest wyeliminowanie fikcyjnych uzgodnień mających na celu skorzystanie ze zwolnienia od podatku od wypłacanych dywidend. Chodzi o uzgodnienia, które nie mają rzeczywistego charakteru i służą głównie uzyskaniu korzyści podatkowej, nieuzasadnionej z punktu widzenia istoty dyrektywy.

Aktualnie zwolnienie od CIT dotyczy dywidend wypłacanych przez spółki zależne ich spółkom dominującym. Obecnie ze zwolnienia mogą skorzystać podatnicy po spełnieniu łącznie następujących warunków:

  1. spółka uzyskująca dochody z dywidend posiada bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki wypłacającej dywidendę;
  2. spółka uzyskująca dochody z dywidend posiada udziały (akcje) w spółce wypłacającej dywidendy nieprzerwanie przez okres 2 lat przy czym okres ten może upłynąć już po dniu uzyskania tych dochodów.

Nowe regulacje wyłączą możliwość stosowania powyższego zwolnienia, jeżeli wypłata dywidendy następowałaby w związku z zawarciem umowy, transakcji lub dokonaniem innej czynności prawnej, a jej głównym bądź jednym z głównych celów byłoby uzyskanie zwolnienia dywidendowego. Zwolnienia dywidendowego nie będzie można stosować jeżeli powyższe czynności nie będą odzwierciedlać rzeczywistości gospodarczej. Nastąpi to wówczas gdy nie zostaną one dokonane z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych, a ich skutkiem będzie w szczególności przeniesienie własności udziałów (akcji) spółki wypłacającej dywidendę lub osiągnięcie przez tę spółkę przychodu (dochodu), wypłacanego następnie w formie dywidendy.

Usunięcie regulacji dotyczących korekty kosztów uzyskania przychodów

Od 1 stycznie 2016 r. z ustawy o PIT i CIT zostaną usunięte regulacje dotyczące obowiązku korekty kosztów uzyskania przychodu w przypadku braku uregulowania należności. Do końca tego roku w przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwoty wynikającej z faktury (rachunku), lub z umowy albo innego podobnego dokumentu, i nieuregulowania tej kwoty co do zasady w terminie 30 dni od daty upływu terminu płatności, podatnik jest obowiązany do zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę wynikającą z tych dokumentów. Przepisy przejściowe przewidują, że podatnicy, którzy przed 1 stycznia 2016 r. dokonają zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów albo zwiększenia przychodów, będą mieli możliwość zwiększenia kosztów uzyskania przychodów na starych zasadach (w przypadku uregulowania należności).

Zmiany przepisów w zakresie dokumentacji transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi.

Nowe przepisy w zakresie cen transferowych definiują od nowa zakres podmiotowy i przedmiotowy obowiązku sporządzania dokumentacji podatkowej. Jak wynika z przepisów przejściowych nowe regulacje w tym zakresie wejdą w życie dopiero od 1 stycznia 2017 r.

Podatnicy będą zobowiązani przygotowywać dokumentacje cen transferowych na bieżąco. Wprowadzane przepisy zobowiążą podatników do składania co roku (w terminie do złożenia podatkowego zeznania rocznego) oświadczeń o posiadaniu pełnej dokumentacji transakcji do urzędu skarbowego.

Nowe regulacje nałożą na podatników obowiązek przygotowywania dokumentacji cen transferowych, w przypadku przekroczenia w roku poprzedzającym rok podatkowy równowartości 2 mln euro przychodów lub kosztów (wszystkie kwoty w rozumieniu przepisów ustawy o rachunkowości). Przedsiębiorcy których przychody lub koszty w sumie nie przekroczą 2 mln euro nie będą zatem zobowiązani do przygotowywania takiej dokumentacji.

Dokumentację cen transferowych, tak jak do tej pory, będą zobowiązane przygotowywać podmioty, które dokonywały transakcji z podmiotami z tzw. „rajów podatkowych”, a transakcje przekroczą łącznie w danym roku kwotę 20 tys. euro.

Zmianie ulegną również przepisy dotyczące wysokości posiadanego udziału, od której podatnik będzie traktowany jako podmiot powiązany. Aktualnie poziom bezpośredniego lub pośredniego powiązania ustalony jest na poziomie 5% posiadanego udziału w kapitale podmiotu. Nowelizacja przepisów zwiększy ten próg do poziomu 25 %.

Ustawa wprowadza ponadto definicję transakcji, dla których podatnik powinien sporządzić dokumentację cen transferowych. Podatnicy według nowych przepisów będą zobowiązani przygotować dokumentację transakcji, których wartość przekroczy co najmniej 50 tys. euro.

W przypadku podatników, których przychody w roku poprzedzającym rok podatkowy przekroczą:

  • 2 mln euro nie więcej jednak niż 20 mln euro – obowiązkowi dokumentacyjnemu podlegać będą transakcje, których wartość przekracza w roku podatkowym kwotę 50 tys euro powiększoną o 5 tys euro za każde kolejne 1 mln euro przychodu powyżej 2 mln euro;

Przykładowo, dla podatnika osiągającego przychody w wysokości:

- 2,5 mln euro dokumentacji podlegać będą transakcje przekraczające kwotę 50 tys euro.

- 7,1 mln euro dokumentacji podlegać będą transakcje przekraczające kwotę 75 tys euro.

- 10,9 mln euro dokumentacji podlegać będą transakcje przekraczające kwotę 90 tys. euro

  • 20 mln euro nie więcej jednak niż 100 mln euro – obowiązkowi podlegać będą transakcje, których wartość przekracza w roku podatkowym kwotę 140 tys. euro powiększoną o 45 tys. euro za każde kolejne 10 mln euro przychodu powyżej 20 mln euro;

Przykładowo, dla podatnika osiągającego przychody w wysokości 52 mln euro dokumentacji podlegać będą transakcje przekraczające kwotę 275 tys. euro.

  • powyżej 100 mln euro – obowiązkowi dokumentacyjnemu podlegać będą transakcję, których wartość w roku podatkowym przekracza kwotę 500 tys euro.

Zmieniony zostanie również minimalny zakres informacji, które powinny zostać zawarte w dokumentacji. Dokumentacja podatkowa od 1 stycznia 2017 r. powinna zawierać:

  1. wskazanie rodzaju i przedmiotu tych transakcji,
  2. dane finansowe, w tym przepływy pieniężne dotyczące tych transakcji lub innych zdarzeń,
  3. identyfikację podmiotów powiązanych dokonujących tych transakcji lub innych zdarzeń,
  4. opis przebiegu tych transakcji lub innych zdarzeń, w tym funkcji wykonywanych przez podatnika,
  5. wskazanie metody i sposobu kalkulacji dochodu (straty) podatnika wraz z uzasadnieniem ich wyboru, w tym algorytmu kalkulacji rozliczeń dotyczących tych transakcji.

Podatnicy, których przychody lub koszty przekroczą w roku poprzedzającym rok podatkowy równowartość 10 mln euro albo posiadający udziały w spółce niebędącej osobą prawną, której przychody lub koszty w poprzednim roku obrotowym przekroczyły równowartość 10 mln euro, będą zobowiązani do szczegółowego opisu oraz analizy danych podmiotów niezależnych lub danych ustalonych z podmiotem niezależnym, uznanych za porównywalne do warunków ustalonych w transakcjach (analizy porównawcze, tzw. benchmark).

Nowe przepisy wprowadzą również obowiązek przygotowania przez podatników (w przypadku przekroczenia kwoty 20 mln euro przychodów lub kosztów w poprzednim roku obrotowym), dokumentacji podatkowej, która powinna zawierać informacje o grupie podmiotów powiązanych, w skład której wchodzi podatnik. Informacje te będą dotyczyć m.in. struktury organizacyjnej grupy podmiotów powiązanych, polityki cen transakcyjnych stosowanych przez grupę, opisu przedmiotu oraz zakresu działalności grupy podmiotów powiązanych, czy też opis sytuacji finansowej

Autorzy:

  • Michał Nowacki radca prawny, doradca podatkowy, szef działu podatkowego Yours Panasiuk
  • Paweł Turek, doradca podatkowy Yours Panasiuk 
Michał Nowacki

Wymiana informacji podatkowych zatacza coraz szersze kręgi

Polskie organy podatkowe mogą otrzymywać informacje dotyczące zagranicznych operacji, czy zagranicznych aktywów polskich podatników na kilka sposobów.

Polskie organy podatkowe mogą otrzymywać informacje dotyczące zagranicznych operacji, czy zagranicznych aktywów polskich podatników na kilka sposobów.

Po pierwsze, organ podatkowy może wystąpić z zapytaniem do organów zagranicznych – podstawą do takich zapytań są m.in. umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, umowy o wymianie informacji w sprawach podatkowych (Polska podpisała ich 15, z czego 11 już obowiązuje), czy przepisy unijne. Polski organ podatkowy może również otrzymać pewne informacje w ramach tzw. spontanicznej wymiany informacji, tj. gdy zagraniczny organ podatkowy informuje polskie władze podatkowe o danej sprawie, pomimo że nie był o nią pytany.

Wreszcie, organy podatkowe otrzymują informacje podatkowe w ramach tzw. automatycznej wymiany informacji – w przypadku UE i Szwajcarii standardem jest już automatyczna wymiana informacji dotycząca dochodów odsetkowych osób fizycznych.

W ramach automatycznej wymiany informacji należy jednak spodziewać się ogromnej ilości informacji spływających do Polski nie tylko z krajów UE, ale również kilkudziesięciu innych państw, które już zdecydowały lub zdecydują o wdrożeniu globalnego standardu (CRS) automatycznej wymiany informacji (AEOI) wypracowanego na forum OECD.

Wiele z krajów, które będą wdrażać CRS obejmą zakresem wymiany informacji podatkowych już rok 2016. Wymiana informacji będzie dotyczyć nie tylko osób fizycznych, ale również innych podmiotów (w tym informacje o osobach ich kontrolujących), a jej zakres będzie obejmować nie tylko dochody odsetkowe, ale będzie dużo szerszy i może obejmować informacje o dochodach czerpanych z posiadanych za granicą aktywów o charakterze finansowym (w tym dochodach z akcji i udziałów), jak również dane o samym stanie takich aktywów (np. salda).

OECD wypracowując rozwiązania w zakresie automatycznej wymiany informacji niewątpliwie wzorowała się na amerykańskich rozwiązaniach w tym zakresie wypracowanych w ramach FATCA (USA zawarły dwustronne umowy o automatycznej wymianie informacji, w tym z Polską, w celu wdrożenia ustawy o ujawnianiu informacji o rachunkach zagranicznych dla celów podatkowych Stanów Zjednoczonych – ta ustawa jest powszechnie znana jako FATCA).

Automatyczna wymiana informacji – standard OECD (CRS)

Zgodnie z CRS, jurysdykcja wdrażająca ten standard powinna zbierać określone informacje dotyczące nierezydentów od szeroko rozumianych instytucji finansowych oraz automatycznie wymieniać te informacje (raz w roku) z innymi jurysdykcjami (krajami, w których dany podmiot jest rezydentem). CRS określa jakie informacje mają być wymieniane, wskazuje podmioty zobowiązane do raportowania oraz zakres przedmiotowy i podmiotowy raportowania. I tak:

  • podmiotami raportującymi będą nie tylko banki, ale również brokerzy, fundusze inwestycyjne, instytucje powiernicze, czy niektóre instytucje ubezpieczeniowe;
  • przedmiotem raportowania będą dochody z odsetek, dywidend, sprzedaży i umorzenia aktywów finansowych (w tym akcji i udziałów, w tym w spółkach osobowych) i kapitałów pieniężnych, niektórych produktów ubezpieczeniowych, ale również informacje o samych saldach rachunków,
  • CRS będzie obejmować rachunki/aktywa zarówno osób fizycznych, jak i osób prawnych, a także innych podmiotów, w tym trustów lub fundacji;
  • CRS zobowiązuje również do przekazywania informacji o tym, kto jest osobą bądź podmiotem, który faktycznie sprawuje kontrolę nad osobami prawnymi, fundacją, czy trustem (beneficial owner).

Poza krajami UE, które aktywnie wspierały prace OECD i implementowały CRS do odpowiedniej Dyrektywy (patrz niżej), do implementacji CRS zobowiązało się publicznie blisko sto krajów, z których część zobowiązała się do przeprowadzenia pierwszej automatycznej wymiany informacji podatkowej w roku 2017 obejmując wymianą dane z 2016 r. (np. Argentyna, Chile, Indie, Korea Płd, Norwegia, Meksyk, RPA), a część w roku 2018 obejmując wymianą dane z 2017 r, (np. Austria jako wyjątek w UE, Australia, Brazylia, Kanada, Chiny, Izrael, Indonezja, Japonia, Nowa Zelandia, Rosja, Arabia Saudyjska, Szwajcaria, Turcja).

W przypadku UE podstawą do wdrożenia CRS i wymiany informacji podatkowych będą postanowienia odpowiedniej Dyrektywy (patrz poniżej). W pozostałym zakresie większość krajów, które zdecydowały się implementować CRS zawarły wielostronne porozumienie właściwych władz w sprawie automatycznej wymiany informacji finansowych (Multilateral Competent Authority Agreement (MCAA)) - na koniec października 2015 r. stronami tego porozumienia były 74 kraje)  Na podstawie MCAA strony będą się dwustronnie wymieniać informacjami objętymi CRS. Co istotne, stroną MCAA są również kraje, które są lub były uznawane za tzw. raje podatkowe (np. Liechtenstein, Kajmany, Brytyjskie Wyspy Dziewicze, Wyspa Man, Wyspy Marshalla).

Automatyczna wymiana informacji w UE

W przypadku UE podstawowym aktem prawnym regulującym zakres wymiany informacji jest Dyrektywa 2011/16/UE w zakresie obowiązkowej automatycznej wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania, która uległa istotnym zmianom pod koniec 2014 r. Zmiany Dyrektywy miały na celu spójne wdrożenie CRS na poziomie całej Unii.

Dyrektywa nakazuje Państwom Członkowskim przyjęcie i publikację przepisów implementujących Dyrektywę do końca 2015 r. oraz stosowanie nowych regulacji począwszy od 1 stycznia 2016 r. (wyjątkiem jest Austria, która ma rozpocząć raportowanie w 2018 r. za rok 2017).

Dyrektywa zawiera szereg definicji poprzez które wskazuje się zakres przedmiotowy i podmiotowy automatycznej wymiany informacji (definicje te są powtórzone w projekcie polskiej ustawy). Ostatecznie jednak celem Dyrektywy jest określenie zakresu wymiany informacji, który ma być spójny z CRS. 

Dyrektywa nakłada również szereg wymogów w zakresie należytej staranności na instytucje finansowe, które będą zobowiązane do zbierania informacji (kwestia weryfikacji oświadczeń klientów oraz zbierania i weryfikacji dokumentów przedkładanych przez klientów).

W Polsce wdrożenie CRS do krajowego porządku prawnego ma nastąpić poprzez całkowicie nowy akt prawny – ustawę o obowiązkowej automatycznej wymianie informacji w dziedzinie opodatkowania. Jak dotąd powstał jedynie projekt ustawy, który aktualnie znajduje się na etapie legislacyjnym konsultacji publicznych.

Michał Nowacki, radca prawny, doradca podatkowy, szef działu podatkowego YOURS Panasiuk

Michał Nowacki  |  2015-06-01

Alternatywa dla FIZ

Zagraniczne fundusze inwestycyjne mogą stać się atrakcyjną alternatywą wobec polskich funduszy inwestycyjnych zamkniętych dla wszystkich zainteresowanych zarządzaniem majątkiem i planowaniem obciążeń podatkowych

Fundusze inwestycyjne, dzięki zwolnieniu od podatku dochodowego od osób prawnych, są atrakcyjnym narzędziem służącym reinwestowaniu zysków oraz do stworzenia struktur usprawniających przepływ środków pieniężnych w grupach kapitałowych. Jednocześnie są bardzo użyteczne do zarządzania majątkiem korporacji oraz firm rodzinnych.

Takie właśnie funkcje z powodzeniem przez wiele lat pełnił fundusz inwestycyjny zamknięty (FIZ). Czy zagraniczne fundusze inwestycyjne stanowią dla niego interesującą alternatywę?

Fundusze inwestycyjne, które działają na podstawie polskiej ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych bez żadnych dodatkowych warunków. Zasady polityki inwestycyjnej FIZ są natomiast ściśle określone w przepisach. Może on lokować kapitał m.in. w papiery wartościowe, wierzytelności, z wyjątkiem wierzytelności wobec osób fizycznych, udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, waluty, instrumenty rynku pieniężnego, czy nieruchomości. FIZ jest zobowiązany do dywersyfikacji – przedmioty lokat muszą być odpowiednio zróżnicowane.

Co bardzo istotne z perspektywy podatkowej, przyjmuje się, że FIZ nie może lokować swoich aktywów w spółki osobowe inne niż komandytowo-akcyjna i to w tym przypadku tylko jako akcjonariusz. Zmiana statusu podatkowego spółek komandytowo-akcyjnych (SKA) z początkiem 2014 r. (stały się podatnikiem podatku dochodowego podobnie jak np. sp. z o.o.) oznacza, że obecnie FIZ nie może bezpośrednio, efektywnie podatkowo, inwestować w polskie spółki osobowe prowadzące działalność gospodarczą (np. komandytowe czy jawne). Konieczne jest w takim przypadku korzystanie z podmiotów zagranicznych (np. cypryjski AIF, luksemburski SCSp) emitujących papiery wartościowe, w które może inwestować FIZ. Spółki te stają się zatem pośrednim ogniwem pomiędzy FIZ a polską spółką operacyjną (np. komandytową czy jawną). Dzieki temu dochody spółek operacyjnych nie są opodatkowane i mogą być w całości reinwestowane.

Fundusze działające na rynku europejskim jako instytucje wspólnego inwestowania dzielą się zasadniczo na dwa typy. Pierwsze, to funkcjonujące zgodnie z regulacjami dyrektyw unijnych (Undertakings for Collective Investment in Transferable Securities – UCITS), do których należą m.in. polskie fundusze inwestycyjne otwarte. Drugie, to alternatywne fundusze inwestycyjne (Alternative Investment Funds – non-UCITS), które podlegają przepisom każdego z państw członkowskich. W Polsce trwają prace nad implementacją dyrektywy unijnej dotyczącej funduszy alternatywnych.

Zagraniczne alternatywne fundusze inwestycyjne to zwykle spółki prawa handlowego, które po uzyskaniu zezwolenia organu nadzoru rynku kapitałowego danego kraju uzyskują status instytucji wspólnego inwestowania. Pośród lub maltański CIS. Mogą one przybrać zarówno formę spółki osobowej (podmiotu transparentnego podatkowo), jak i kapitałowej (podatnika podatku dochodowego).

Zgodnie z polskimi przepisami instytucje wspólnego inwestowania z siedzibą w innym niż Polska państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego po spełnieniu określonych przesłanek mogą być zwolnione od podatku dochodowego od osób prawnych. Jednym z warunków jest odpowiednia polityka inwestycyjna. Zagraniczny fundusz, który chciałby skorzystać ze zwolnienia w Polsce musi lokować uzyskane środki pieniężne w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego oraz inne prawa majątkowe.

Polskie przepisy nie definiują pojęcia: „innych praw majątkowych”. W związku z tym pomiędzy Ministrem Finansów a podatnikami wystąpił spór o to czy zwolnione od podatku dochodowego są zagraniczne fundusze inwestycyjne lokujące swoje aktywa bezpośrednio w spółki osobowe, takie jak jawne i komandytowe. Minister Finansów kwestionuje takie zwolnienie. Jego argumenty są wątpliwe, pojawiły się już pierwsze orzeczenia sądów administracyjnych kwestionujących takie stanowisko. Jeśli orzecznictwo się ugruntuje, fundusze zagraniczne, ze względu na brak ograniczeń w inwestowaniu w polskie spółki jawne i komandytowe, staną się bardzo ciekawą alternatywą wobec FIZ. Struktura z funduszem zagranicznym będzie mogła być prostsza (brak ogniw pośrednich), a tym samym łatwiejsza w zarządzaniu i tańsza. Będzie to oznaczać, że polski ustawodawca po raz kolejny poprzez zmiany w polskich przepisach (opodatkowanie SKA i brak alternatywy dla tych spółek), zniechęca przedsiębiorców do korzystania z polskich rozwiązań prawnych i podatkowych.

Dorota Dąbrowska, doradca podatkowy

Michał Nowacki, radca prawny, doradca podatkowy, szef działu podatkowego

Antoni Goraj, radca prawny